Ülser nedir?
Ülser yaranın tıp dilindeki adıdır. Sindirim sisteminin asit yoğunluğu fazla olan bölgelerinde, iç yüzeyi örten tabakada (mukoza) ortaya çıkan yaradır. Ülser sanıldığı gibi genellikle midede değil onikiparmak bağırsağında oluşuyor. Kişide bu yaraya bağlı olarak çok ciddi karın ağrıları olabiliyor.
Ülser insanın hayat konforunu bozan bir rahatsızlıktır. Kişi ne yediğini bilir ne de içtiğini.
Aspirin ve anti-romatizmal ağrı kesici gibi ilaçlar, midede üreyen “helikobakter pilori” adlı bir mikrop, sigara ve aşırı kahve tüketimi gibi nedenler önemli ülser sebepleridir. Anti-romatizmal (non-steroidal) ilaçlar midenin koruyucu bariyer görevi gören mukozanın oluşumunu engeller, bozar ve ülsere yol açar. Helikobakter pilori onikiparmak bağırsağındaki ülserlerin yüzde 90’ından, mide ülserlerinin de yüzde 60’ından sorumlu tutuluyor. Sigara ve tütün ürünleri mukoza tabakasının dolaşımını bozarak kansızlığa ve bu nedenle de ülser gelişimine neden olur.
Stres ülser yapar mı?
Güvenilir bilimsel kanıt elde edilmesi zor başlıklardan biri olsa da genel anlamda diğer sebeplerin ötesinde “STRES” en önemli etkenlerden biridir. Strese bağlı olarak midede ortaya çıkan mukozal lezyonların patogenezi yeterince açık olmamakla birlikte stres anında salınan adrenalin, kortizol gibi hormonlar (bunlar stres hormonlarıdır) mideyi tahriş eden asit gibi salgıların da artmasına ve sonuçta ülser gelişimine katkıda bulunur. Mide delinmeleri de genelde stres sebebiyle olur.
Ülserin belirtileri neler?
Karın ağrısı dışında karında şişkinlik ve huzursuzluk, bulantı, kusma, iştahsızlık ve kilo kaybı gibi şikâyetler de birlikte olabilir. İlerleyen durumlarda yara iyice büyür ve midenin delinmesine kadar gidebilir. Birdenbire ortaya çıkan çok şiddetli karın ağrısı mide delinmesinin en önemli belirtisidir.
Ülser nasıl teşhis edilir?
Ülserin kesin tanısı ancak endoskopi ile konulur. Endoskopiyle ülserin hem yeri hem de ciddiyeti saptanabilir.
Tedavide Ne Yapmalı?
Ülser tedavisi yıllar içerisinde ciddi bir evrim geçirdi. 1980’li yıllarda tedavide ameliyat önemli bir ağırlığa sahipti. Ama artık ülser ilaçlarla başarıyla tedavi edilebiliyor.İlk başta ülserin iyileşmesi için elbette ilaçlar kullanılabilir, ancak mide ülseri bazı kişilerde bir stres cevabı olarak karşımıza çıkar. Hatta bazen depresyon, panik, korku, kaygı gibi durumların da bir habercisi olur. Eğer kişinin mideyle başı dertteyse ve bir türlü tedaviye cevap alamıyorsa yapması gereken ilk iş bir psikiyatriste gitmektir. Ülserin tıbbi tedavisine psikiyatrik katkının ilave olması kişiyi bu ıstıraptan büyük oranda kurtarır.
Ülser tedavi edilmezse ne olur ? Kimlere ameliyat gereklidir ?
Tedavi edilmeyen ülser ciddi sorunlara yol açabilir. Ülser komşu organlara geçebilir. Penetrasyon adını verdiğimiz bu durum ciddi ve sürekli ağrıya neden olur. İlaç tedavisiyle başarı olasılığı düşük olduğu için hasta ameliyat edilmek zorunda kalır. Tedavi edilmeyen ülserin yaratabileceği ikinci sorun midede ya da onikiparmak bağırsağında delinmedir. Bu durum ancak acil cerrahi müdahaleyle tedavi edilebilir. Üçüncü sorun ise kanamadır. Kanama bazen yüzeysel damarların bozulmasıyla gelişir ve tıbbi tedaviyle durdurulabilir. Ama ülser bazen büyük damarları bozarak kanamaya sebep olur ve yaşamı tehdit edebilir. Bu durumda öncelikle endoskopik yöntemlerle kanama durdurulmaya çalışılır ancak başarı sağlanamazsa hasta acil şartlarda ameliyat edilir. Diğer bir sorun tıkanmadır. Özellikle onikiparmak bağırsağı ülserlerinde oluşan ödem ve yara bağırsağın içinden gıda akışına engel olacak şekilde bir darlığa neden olur. Tıkanma sorunu da sadece ameliyatla tedavi edilebiliyor.
Ülser kansere yol açabilir mi ?
Helikobakter piloriye bağlı gelişen ülserli hastalarda mide kanseri gelişme riskinin 3 -6 kat arttığına inanılıyor. Yine de bazı ülserlerde biraz daha şüpheci olmamız gerekir. Çünkü mide ülserleri % 5 oranda kansere bağlı gelişir.
Genel Tedavi Önlemleri:
·Uzun süre aç kalmaktan kaçınmalı !
·Yatarken bir şeyler atıştırmaktan kaçınmalı !
·Kafeinli ve asitli yiyeceklerden sakınmalı !
·Alkol ve sigara midenin düşmanıdır.
·Yeterince uykuya dikkat etmeli !
·Egzersiz mide dostudur. Düzenli spor yapmanın stres kontrolünü kolaylaştırdığı, mide asiditesini azalttığı ve dolaşım sistemini güçlendirdiği düşünülecek olursa
ülser gelişimi riskini azaltması yönünde faydası olması beklenir.
·Yağlı yiyecekler midede uzun kalır ve tahrişe yol açar.
·Baklava gibi hamurlu tatlılar maalesef sakıncalıdır.
·Portakal, üzüm asidi artırır.
·Hızlı değil yavaş yemek mideyi yormaz.
·Yemekler ne çok sıcak ne de çok soğuk olmalı
